G20 ZİRVESİ 2019 ‘JAPONYA’

İlk zirvesini 1999 yılında Berlin’de yapan 20’ler grubu (G20), dünyanın AB temsilcilerini biraraya getiren uluslararası bir oluşumdur. Grupta yeralanülkeler dünyanın gayrisafihasılasının beşte dördünü, ticaretinin ise dörtte üçünü temsilediyor. Buna olarak nüfusunun üçte ikisi de bu ülkeler de yaşıyor.

 G20’nin kurulmasındaki amaç gelişmiş ekonomilerle gelişmekte olan ülkeleri bir araya getirerek, dünyanın ekonomik sorunlarına daha kalıcı çözümler üretmekti.

Gayriresmi bir forum olan G20 uluslararası örgüt statüsünde bulunmuyor. Bu nedenle de aldığı kararların doğrudan yasal bağlayıcılığıya da yaptırım gücü yok.

G20 ilk kurulduğu yıllarda sadece bakanların toplandığı bir zirve olsa da, 2008’deki dünya krizi sonrasında bu toplantıya en üst düzeyde katılım yapılması kararlaştırıldı. Bu tarihten itibaren her yıl dünyanın en büyük devletlerinin liderleri toplanarak, dünya ekonomisinin yanında, ticareti ve gelişimini de şekillendiriyor.

Bununla birlikte, hem ulusal hem de uluslararası alanda bazı değişimlerin yaşanmasına neden olabilecek düzeyde etkili kararlar da alabiliyor. Grubun sabit bir sekretaryasıyla da idari konseyi bulunmuyor. Dönem başkanlığı mekanizması bulunuyor ve dönem başkanı her yıl değişiyor. Bir önceki G20 zirvesinin Çin’de yapılmasının ardından dönem başkanlığı da Almanya’ya devredildi.

G20 üyelerivekatılımcıları

G20, 19 ülkeve Avrupa Birliği’nden oluşuyor. Bu ülkeler Türkiye’nin yanı sıra Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Çin, Endonezya, Fransa, Güney Afrika, Güney Kore, Hindistan, İngiltere, İtalya, Japonya, Kanada, Meksika, Rusya ve Suudi Arabistan olarak sıralanıyor.

İspanya da daimi davetli konuk devlet kategorisindedir.

Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Birleşmiş Miletler (BM) gibi uluslararası örgütlerin temsilcileri de zirveye katılıyor.

2019 Japonya G20 Zirvesi

G20 neden bu kadar önemli?

G20 içerisinde sayılan ülkeler: 

– Küresel gayri safi hasılanın yüzde 85’ini 

– Dünya nüfusunun yüzde 66’sını

– Uluslararası ticaretin yüzde 75’ini

– Uluslararası yatırımın yüzde 80’ini temsil ediyor. 

G20 zirveleri, küresel ekonominin yanı sıra kalkınma, iklim değişikliği, enerji, sağlık, göç ve terör gibi konuları da masaya yatırıyor. 

2018 G20 zirvesi: Arjantin

2018 G20 zirvesi, dünyanın en büyük ekonomileri ve Avrupa Birliği’nden (AB) oluşan G20’nin liderleri, iki günlük zirve için Arjantin’in başkenti Buenos Aires’teydi.

1 Aralık 2017 tarihinde G20 Dönem Başkanlığı görevini Arjantin’in üstlenmesi ile ilk defa Güney Amerika Kıtası G20’nin sürücü koltuğuna oturmuş oldu.

Dönem Başkanlığı temasını ‘adil ve sürdürülebilir bir kalkınma için fikir birliği sağlamak’ olarak belirleyen Arjantin, bir yıl sürecek başkanlık görevi boyunca odaklanacağı öncelik alanlarını; işin geleceği, kalkınma için altyapı ve sürdürülebilir gıdanın geleceği olarak belirledi.

30 Kasım-1 Aralık 2018 tarihlerinde başkent Buenos Aires’te düzenlenen 13’üncü G20 Zirvesi’nin ardından öncekilerden daha kısa olan Buenos Aires Liderler Bildirgesi yayımlandı.Liderler Bildirgesi’nin en dikkat çekici yanı öncelik sayısının dörde çıkarılarak, bundan sonra G20 süreçlerinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin daha çok gözetileceğinin eklenmesi oldu.

Buenos Aires Zirvesi’nde teknolojik değişim, dijitalleşme, para politikası, enerji verimliliği ve sürdürülebilirliği, BM’nin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve ticaret gibi konular görüşüldü.

DTÖ’nün reformunun da ele alındığı zirvede kurallara dayanan, adil ve serbest ticaretin gerekliliği vurgulandı.

Buenos Aires Zirvesi’nde iklim değişikliği yine ana gündem maddeleri arasındaydı ve ABD dışında 19 G20 üyesi, Paris Anlaşması’nın geri dönülemez olduğu konusunda vardıkları fikir birliğini yineledi.

Güncel konjonktürün etkisi ile 13’üncü G20 Zirvesi’ne damgasını vuran olaylar; Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayeti nedeniyle gündemde yer alan Veliaht Prens Salman bin Muhammed’in zirveye katılması, Ukrayna ile Rusya arasında tırmanan gerginlik ve ABD-Çin ticaret savaşları oldu.

Buenos Aires Zirvesi’nin sona ermesinin ardından 1 Aralık 2018 tarihinde G20’nin dönem başkanlığı Japonya’ya geçti. Japonya da Arjantin gibi ilk defa bu görevi üstlendi.

2019 G20 zirvesi: Japonya

Hayata geçirilişinin 10’uncu yılında ilk defa Güney Amerika Kıtası tarafından üstlenilen G20 Dönem Başkanlığı kapsamında 30 Kasım-1 Aralık 2018 tarihlerinde Arjantin’in başkenti Buenos Aires’te düzenlenen 13’üncü G20 Zirvesi’nin ardından 1 Aralık 2018 tarihinde Dönem Başkanlığı Japonya’ya geçti.

Japonya’nın da ilk defa üstlendiği bu görev kapsamında 14’üncü G20 Zirvesi, 28-29 Haziran 2019 tarihlerinde Osaka şehrinde gerçekleşecek. Zirveye G20 ülkeleri ve her yıl davet edilen katılımcıların yanı sıra Hollanda, Singapur, Vietnam, Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği’ni (ASEAN) temsilen Tayland, Afrika Birliği’ni temsilen Mısır, Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği’ni (APEC) temsilen Şili ve Afrika’nın Kalkınması için Yeni Ortaklık’ı (NEPAD) temsilen Senegal çağrıldı. Uluslararası örgütlerden ise BM, IMF, Dünya Bankası, DTÖ, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Finansal İstikrar Kurulu (FSB), OECD, Asya Kalkınma Bankası (ADB) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) davet edildi.

Batı Japonya’nın ekonomi, kültür ve ulaşım merkezi olarak nitelendirilen Osaka, ülkenin aynı zamanda ikinci büyük ekonomik bölgesi olan ve Japonya GSYH’sinin %15’ini üreten Kansai’nin en büyük şehridir.

G20 Zirvesi ile eş zamanlı olarak maliye bakanları ve merkez bankası başkanları toplantısı, dışişleri bakanları toplantısı ve bakanlar düzeyinde diğer toplantılar; Osaka dışında ülkenin sekiz farklı şehrinde –Niigata, Karuizawa, Kutchan, Okayama, Tsukuba, Nagoya, Fukuoka ve Matsuyama- düzenleniyor. Bu sebeple G20 Dönem Başkanlığı, Japonya’yı ve ülkenin farklı bölgelerini dünyaya yakından tanıtmak için bir fırsat olarak değerlendiriliyor.

Dönem Başkanlığı süresince Japon Hükümeti, uluslararası toplumun karşı karşıya kaldığı birçok zorluğu çözmek için güçlü bir liderlik vasfı sergileme konusunda oldukça kararlı. Bu kararlılık, Japonya’nın G20 Dönem Başkanlığı’nı devralmasının ardından yayımladığı mesajda Başbakan ShinzoAbe’nin de belirttiği üzere, 14’üncü G20 Zirvesi’nin ülkede bugüne kadar düzenlenmiş en geniş katılımlı zirve özelliği taşıyacak olmasından da kaynaklanıyor.

Bu yıl zirvenin sekiz ana konu başlığı ise şöyle sıralanıyor: Küresel ekonomi, ticaret ve yatırım, inovasyon, istihdam, kadının güçlendirilmesi, çevre ve enerji. 

Alt başlıklara baktığımızda ise, küresel eşitsizlik, yaşlanan nüfus, gelişmekte olan ülkeler için “Evrensel Sağlık Koruma Programı”, sürdürülebilir kalkınma için “Kaliteli Altyapı Yatırımları”, ticaret ve dijital ekonomi arasında bir arayüz oluşturulması, Dünya Ticaret Örgütü’nde yapılacak reformlar, yapay zeka, eşyaların interneti gibi teknolojiler, Toplum (Society) 5.0, denizlerdeki plastik kirliliği, kız çocuklarının teknoloji, mühendislik, fen bilimleri ve matematik alanında alacakları eğitimin güçlendirilmesi, ücretlerdeki cinsiyet eşitsizliği gibi konular iki günlük zirvede tartışılacak. 

Kritik ikiligörüşmelerolarak, ABD Başkanı Donald Trump’ın göreve gelmesinden bu yana geçen iki buçuk yılda ticaret savaşı gerginliğinin gündemden hiç inmemesi nedeniyle Trump ve Çin Devlet Başkanı ŞiCinping ile yapacağı ikili görüşme tüm dünyanın odağında. 

G20 zirvesi dolayısıyla Japonya’da bulunan Trump, basına yaptığı açıklamada ‘’Eğer bir anlaşma olmazsa, bu sağlanamadığı taktirde çok önemli ilave vergiler uygulayacağım’’ ifadesini kullandı. Trump, Çin’den gelen mallara anlaşma sağlanamaması halinde yüzde 10 ilave vergi getirmeyi planladığını söyledi.

ABD, Çin’i haksız rekabetle suçlayarak, 250 milyar dolar değerindeki Çin ürününe vergi getirmiş, Pekin yönetimi de buna karşılık 110 milyar dolar değerindeki Amerikan ürününe gümrük vergisi uygulamaya başlamıştı. Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi ABD’yi “Ekonomi tarihindeki en büyük ticaret savaşını başlatmakla” suçlamıştı. 

Türkiye ise Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Trump’ın yapacağı görüşmeye odaklanacak.ABD’nin itirazlarına rağmen Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı ve temmuzda Türkiye’ye getirilmesi beklenen hava savunma sistemi S-400’lerin iki ülke arasında neden olduğu gerginlikten bir sonuç çıkıp çıkmayacağı en fazla merak edilen konu.

Türk-Amerikan ilişkilerindeki mevcut durumun, her iki taraf açısından da “kazan-kazan” senaryosuna dönüşmesi pek mümkün görünmüyor. S-400 bunalımının çözülmesi için ya Türkiye’nin geri adım atıp sistemleri almayacağını ya da başka bir ülkeye göndereceğini açıklaması ya da ABD’nin geri adım atarak yaptırım uygulamayacağını ilan etmesi gerekiyor. Süreci yakından takip eden kaynaklar, bu seçeneğin olmayacağına göre, “bir tarafın diğerine göre daha çok kaybettiği bir durumun” ortaya çıkacağı değerlendirmesini yapıyorlar.

ABD yaptırımlarının kısa vadede zaten kırılgan olan Türk ekonomisine büyük zarar verebileceği, orta vadede ise savunma sanayi şirketlerini vurabileceği, uzun vadede de Türkiye’nin hava savunma sisteminin sekteye uğratabileceği vurgulanıyor.

Türkiye’nin ABD yaptırımlarına nasıl yanıt vereceği ise Erdoğan-Trump görüşmesine ve ABD yaptırımlarının ölçüsüne göre değişkenlik gösterecek gibi görünüyor. Türkiye’nin 1974 Kıbrıs bunalımı sonrasında Amerikan silah ambargosuna İncirlik Üssü’nü kapatarak yanıt vermesi hala hafızalarda yer alan bir durum.

Ankara’daki değerlendirmelerde, Türkiye’nin ABD için çok önemli bir jeopolitik ortak olduğu, dolayısıyla yaptırımların Ankara-Washington stratejik iş birliğine kalıcı bir hasar vermeyecek şekilde oluşturulacağı izlenimi de yer alıyor.

Ancak yaptırımın ölçeği ne olursa olsun, sürecin taraflar arasındaki “güven bunalımını” çok daha zedeleyebileceği ve bunun da Suriye’de sürmekte olan güvenli bölge müzakereleri ile Doğu Akdeniz’deki gerginliği körükleyebileceği kaygısı da dile getiriliyor.

Kaynakça

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-48798596

https://www.ikv.org.tr/images/files/ikv_degerlendirme_G20%20Buenos%20Aires%20Zirvesi%20ve%20Ard%C4%B1ndan%20Bayra%C4%9F%C4%B1%20Devralan%20Japonya_Merve_Ozcan(1).pdf.

https://www.independentturkish.com/node/46071/d%C3%BCnya/5-soruda-g20-zirvesi-neden-bu-kadar-%C3%B6nemli-ve-kim-kiminle-neyi-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9F%C3%BCyor.

Osaka hakkında bilgi, https://www.japan.go.jp/g20japan/osaka.html

Prime Minister Message, https://www.g20.org/en/summit/message/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.