20 HAZİRAN DÜNYA MÜLTECİLER GÜNÜ

2001 yılından beri, her yıl 20 Haziran’da kutlanan Dünya Mülteciler Günü, dünyanın her yerinden, şiddet ve zulümden dolayı evlerinden kopartılan ve zulümden kaçan insanların anıldığı ve onurlandırıldığı bir gündür.

2015 yılında yayımlanan (Dünya Mülteciler Günü’nde yayımlanan), Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin imzasını taşıyan rapor gerçeği gözler önüne sermiştir. 2015 Küresel Eğilimler Raporu’na göre, dünyada yerlerinden edilmiş insanların sayısı bugüne kadarki en büyük orana ulaşmıştır. Dünya genelinde geçen yıl beş milyon kişi daha evlerini terk etmek zorunda kaldı ve mülteci sayısı toplam 65,3 milyona ulaştı.

3,2 milyon kişinin gelişmiş ülkelere sığınma başvurusunda bulunduğu belirtilen raporda, en fazla başvurunun Almanya’ya yapıldığı ifade edilken , mültecilerin yarıdan fazlasının da sadece üç ülkeden; Suriye, Afganistan ve Somali’den geldiği vurgulandı. Suriye’de 2011 yılından beri 4,9 milyon kişi mülteci konumuna düştü. Suriye’yi 2,7 milyon kişiyle Afganistan ve 1,1 milyon kişiyle Somali izlemekte. Türkiye ise barındırdığı 2,5 milyon Suriyeli sığınmacı ile rekor sahibi iken; Türkiye’yi 1,6 milyon kişiyle Pakistan, 1,1 milyon kişiyle Lübnan izliyor.

Mülteciler resim

Zorla yerinden edilen insan sayısı 2017’de 68 milyonu aştı, mülteciler için küresel bir anlaşmanın sağlanması kritik önemde.

Dünya çapında zorla yerinden edilme; Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki kriz, Güney Sudan’daki savaş ve yüzbinlerce Arakanlı mültecinin Myanmar’dan Bangladeş’e kaçışı başta olmak üzere; savaşlar, diğer şiddet olayları ve zulüm nedeniyle 2017 yılında art arda beşinci defa yeni bir rekor düzeye ulaştı. Bu durumdan en çok etkilenen ülkeler ise gelişmekte olan ülkeler oldu.

UNHCR’nin yıllık olarak hazırlanan Küresel Eğilimler raporuna göre, BM Mülteci Örgütü, 2017 yılı sonu itibarıyla 68,5 milyon kişinin yerinden edildiğini açıkladı. Bu nüfusun (16,2 milyon kişi)2017 yılı içerisinde ya bir defa ya da üst üste birçok defa olmak üzere yerinden edilmiştir. Bu rakam, hareket halinde olan çok büyük kitlelere tekabül etmektedir. Bu da her gün 44.500 kişinin ya da her iki saniyede bir 1 kişinin yerinden edildiği anlamına gelmektedir.

68,5 milyonun, 25,4 milyonunu ise ülkelerinde yaşanan çatışma ve zulüm nedeniyle evlerini terk eden mülteciler oluşturmuştur. Bu rakam, 2016 yılına kıyasla 2,9 milyon daha fazladır ve UNHCR’nin bir yıldan diğerine kaydetmiş olduğu en büyük artıştır. 31 Aralık 2017 itibarıyla halen mülteci statüsü başvurularının sonucunu beklemekte olan sığınmacıların sayıları ise 300.000 artarak 3,1 milyona ulaşmıştır. Kendi ülkeleri içerisinde yerinden edilmiş olan insan sayısı ise 2016 yılında kaydedilen 40,3 milyonun biraz altında kalarak toplam yerinden edilenlerin 40 milyonunu oluşturmuştur.

68 milyonla ifade edilen yerinden edilme rakamı sanılanın aksine daha çok ülke içinde yerinden edilme durumlarından oluşmaktadır. Zorla yerinden edilen kişilerin neredeyse üçte ikisi ülkelerini terk etmemiş ve kendi ülkeleri içerisinde yerinden edilmişlerdir. 25,4 milyon mültecinin, yalnızca beşte birinden biraz fazlası UNRWA’nın sorumluluğu altındaki Filistinlilerden oluşmaktadır. UNHCR’nin sorumluluğu altındaki geri kalanının ise üçte ikisi yalnızca beş ülkeden gelmektedir: Suriye, Afganistan, Güney Sudan, Myanmar ve Somali. Bu ülkelerdeki çatışmanın son bulmasının, zorla yerinden edilmeye ilişkin küresel resmi önemli ölçüde etkileyebilme potansiyeli vardır.

Küresel Eğilimler raporunun ortaya koyduğu iki tespit daha var

Mültecilerin çoğunluğunun kamplarda ya da kırsal alanlarda değil kentlerde yaşamakta olduğudur. Küresel olarak yerinden edilmiş kişilerin çoğunluğunun; yüzde 53’ü aralarında refakatsiz ya da ailelerinden ayrı düşmüş çok sayıda çocuğun da bulunduğu çocuklardan oluşmaktadır, genç olduğudur.

Karşılaştırmalı olarak bakıldığında, büyük ölçekli yerinden edilmelerin olduğu ülkelerle en fazla mülteciye ev sahipliği eden ülkelerin sayısı paralellik göstermektedir. Başta Suriyeli olmak üzere, 3,5 milyon mülteci ile Türkiye dünyada en fazla mülteciye ev sahipliği yapan ülke olmaya devam etmektedir. Lübnan ise kendi nüfusuyla karşılaştırıldığında oran olarak en fazla mülteciye ev sahipliği yapan ülkedir. Sonuç olarak, UNHCR’nin sorumluluğu altında bulunan mültecilerin yüzde 63’ü toplamda 10 ülkede yaşamaktadır.

Dünya Genelinde Mülteci Sayısında Rekor Artış

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Dünya Mülteciler Günü nedeniyle yayınladığı kapsamlı raporunda; 2018 yılında savaş, zulüm ve çatışmalar yüzünden zorla yerlerinden edilen kişi sayısının 70 milyon 800 bin kişiye ulaştığını açıkladı. Rapora göre, Türkiye dünyada en fazla sayıda mültecinin sığındığı ülke konumunda bulunuyor.

Raporda bir önceki yılına göre 2018 yılında 2 milyon 300 bin artış gösterdiği, bunun rekor düzeyde bir artış olduğu belirtildi.

Dünyada zorla yerinden edilen kişi sayısının 20 yıl öncesine kıyasla ikiye katlanmıştır. UNHCR raporuna göre, dünya genelinde her gün 37 milyon kişinin sınır dışı göç ettiği , her beş mülteciden dördünün ise komşu ülkeye sığındığı belirtirmiştir.

Başka bir ülkeye iltica talebinde bulunan ve iltica talebi yaptıkları ülkeden karar bekleyen kişi sayısının da 3,5 milyon kişiye ulaşmıştır. 

Gelişmiş ülkeler mültecilerin sadece yüzde 6’sını kabul ettiği kaydedilirken;  mülteci olarak başka ülkelere sığınan ancak daha sonra kendi ülkesine dönen kişilerin sayısını,  2018 yılında 2 milyon 900 bin kişiye ulaştığı belirtildi.

Raporda dünyada en fazla Suriyelilerin yerlerinden olduğu; 6,7 milyon Suriyeli’yi 2,7 milyon Afgan, 2,3 milyon Güney Sudanlı, 1,1 milyon Myanmarlı, 900 bin de Somalili’nin izlediği kaydedilmiştir. Mültecilerin yarısını çocukların oluşturduğu, bunların arasında 138 bin çocuğun refakatsizolduğu açıklandı.

Dünyada En Fazla Mültecinin Sığındığı Ülke ‘Türkiye

Dünyada en fazla mülteci kabul eden ülkenin Türkiye olduğu kaydedildi. Toplamda 3 milyon 700 bin mültecinin Türkiye’de yaşadığı belirtildi.

Rapora göre Türkiye’de yaşayan kayıtlı mültecilerin ülkelerine göre sıralaması şöyle; – 3.622.400 Suriyeli, (113.100 Suriyeli bebeğin Türkiye’de doğduğu belirtiliyor) 39.100 Iraklı, 8.700 İranlı, 6.600 Afgan.

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği Küresel Eğilimler 2018 Raporu’nda; Türkiye’ye iltica başvurusunda bulunan kişi sayısının Suriyeliler hariç 83 bin 800 kişiye ulaştığı kaydedildi.

Raporda ayrıca, Türkiye’de 615 bin resmi; 60 bin gayri resmi olmak üzere toplam 675 bin Suriyeli’nin ülkedeki çeşitli eğitim kurumlarında kayıtlı olduğu kaydedildi.

3,7 milyonla en fazla mültecinin bulunduğu Türkiye’yi; Pakistan 1,4 milyon, Uganda 1,2 milyon, Sudan 1,1 milyon, Almanya 1,1 milyon mülteciyle izliyor.

Ek Bilgi

UNHCR, zorla yerinden edilen kişileri tanımlamak için “göçmen” terimini kullanmamaktadır.

• Mülteci: Ülkesinden kaçmış ve geri döndüğü takdirde şiddet ve zulüm riskiyle karşılaşabileceği için “uluslararası korumaya” ihtiyaç duyan kişidir. Bu terim, savaşlardan kaçan insanları da kapsamaktadır. Terimin kökleri, 1951 Mülteci Sözleşmesi, 1967 Protokolü ve 1969 tarihli (Afrika’daki Mülteci Sorunlarının Özel Yönlerini Düzenleyen) Afrika Birliği Örgütü Sözleşmesi, başta olmak üzere uluslararası yasal çerçevede bulunmaktadır. Bireysel olarak başvurarak mülteci statüsü alınabileceği gibi büyük akınlar olması durumunda varışta mülteci olarak da statü alınabilir. Mülteciler, gönüllü olmadığı takdirde, kesin bir suretle ülkelerine geri gönderilemezler.

• Sığınmacı: Bireysel olarak mülteci statüsüne başvurmuş ve başvurusunun sonucunu bekleyen kişi. Sığınmacılara, başvuruları değerlendirilirken, ‘uluslararası koruma’ sağlanır ve mülteciler gibi gönüllü temelde olmadığı takdirde evlerine geri gönderilemezler.

• Ülkesi içinde yerinden edilmiş kişi:  Ülkeleri içinde yerinden edilen insanlar; kendi ülkeleri içinde başka bir yere kaçmak zorunda kalmış olan kişilerdir.

• Vatansız insan: Herhangi bir ülkenin tabiiyetine sahip olmayan kişidir. Bu sebeple, insan haklarından ve vatandaşlığı olan insanların eriştiği hizmetlerden faydalanamazlar. Bir kişi aynı zamanda hem vatansız hem de mülteci olabilir.

Kaynakça

https://www.unhcr.org/tr/19707-zorla-yerinden-edilen-insan-sayisi-2017de-68-milyonu-asti-multeciler-icin-kuresel-bir-anlasmanin-saglanmasi-kritik-onemde.html

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.