Oyun Teorisi

Oyun teorisi veya Oyun kuramı, istatistik, sosyal bilimler (en fazla ekonomide olmak üzere), biyoloji, mühendislik, siyasi bilimler, bilgisayar bilimleri (temel olarak yapay zekâ çalışmaları üzerinde) kullanılan meşhur teoridir. Oyun teorisi, bireyin başarısının diğerlerinin seçimlerine dayalı olduğu seçimler yapması olan bazı stratejik durumların matematiksel olarak davranış biçimlerini yakalamaya çalışır.

Bütün bu etkileşimlerde ortak olan, belirli kuralların öngörülebilir sonuçlara yol açmasıdır. Teori, oyuncuların rasyonel kararlar veren bireyler olduğu varsayımına dayanır. Buna göre oyuncular kendi çıkarları doğrultusunda hareket ederler. Bir oyunda oyuncu sayısı teorik olarak sonsuz olabilir ancak oyunların çoğu iki oyuncu arasında oynanır. Teori 1950’li yıllarda birçok bilim insanının dikkatini çekmiş olsa da benzer çalışmalar 1930’lu yıllara kadar geri gider. Oyun Teorisi’ne ilgi, John Nash’in ve Alan Turing’in öykülerinin anlatıldığı “A Beautiful Mind” ve “The Imitation Game” filmlerinin gösterime girmesi ile artmıştır.

Soğuk Savaş ve Oyun Teorisi

Teorinin, Soğuk Savaş döneminde özellikle Amerikan tarafında etkin olarak kullanıldığı, stratejilerin buna göre yönlendirilmesi sayesinde savaşın hiçbir zaman sıcak savaşa dönmemesi sağlandığı konuşulur. Bu durum, bilim felsefesinin temel sorularından biri olan; bilimin iyiliğe hizmeti noktasında önemli bir konu olarak ele alınmaktadır.

  • Sıfır toplamı modeli; bu modelde taraflardan birinin kazancı doğrudan bir diğerinin kaybı anlamına gelmektedir. Soğuk savaş döneminde büyük güçler açısından bu tür bir ilişki var. Böyle bir durumda dahi taraflar kendi açılarından en rasyonel stratejiyi bulmaya çalışırlarsa birisi “en iyisini” seçerek bir denge noktasını yakalayabileceklerdir.
  • Sıfır toplamlı olmayan model. Bu model, taraflar yine esas olarak birbirlerine rakip olmakla beraber, her iki tarafın da karlı olabileceği denge durumları söz konusu olabilmektedir. Oyun teorisinin uluslararası politikaya uyarlanışı konusunda üçüncü çabalar Thomas C. Schelling’in çalışmaları olmuştur.

Kendi Notum: İnternette bulamadığım “Sonsuz Oyun” ve Sonlu Oyun” kavramları da var. Bunları açıklayacak olursam bir sektörde en güçlü olmaya çalıştığınız bir firmasınız. Sonsuz oyunda en güçlü olmanız diğer firmalara bağlı yine en güçlü olabilirsiniz ama diğer firmaları yok etmeniz mümkün olmaz çünkü Sonsuz Oyun en az iki oyuncuyla oynanır. Örneğin diğer firmaların veya firmanın sizinle rekabet etmesi sizi daha geliştirir. Ancak Sonlu Oyunda en güçlü olmak için diğer firmaları yok etmelisiniz. Bu Sonsuz ve Sonlu Denge de diyebiliriz.

Mahkum Dilemması (İkilemi)

Bu dilemma, Oyun Teorisi’ne giriş dersi konularından biri olup oyun teorisinin bilimsel olarak nasıl yapılandırıldığını açıklamak için kullanılır.

  • İki şüpheli bir soruşturma gereğince göz altına alınmıştır.
  • Polis şüphelileri ayrı sorgu odalarına alır ve bir bir teklifte bulunur. Polisin elinde yeterli delil, şüphelilerin de birbiri ile iletişim kurma imkanı yoktur.

Polisin teklifi;

  • Eğer iki şüpheli de “suskun” kalırsa her ikisi de 1’er yıl hapis cezası alacaktır.
  • Eğer şüpheliler birbiri aleyhine tanıklık ederse her ikisi de 2’şer yıl hapis cezasına çarptırılacaktır.
  • Şüphelilerden biri, diğerinin aleyhinde tanıklık eder ancak diğeri suskun kalmayı seçerse tanıklık eden serbest kalacak ancak suskun kalan 3 yıl hapis cezasına çarptırılacaktır.

Soru: Şüpheli suskun mu kalmalı, diğeri aleyhine suçlamada mı bulunmalı?

Çözüm: En zeki seçim, suskun kalmaktır.

Nasıl Hissediyorsun?

Heyecanlı
0
Mutlu
1
Aşık Oldum
1
Emin Değilim
0
Alperen Baydemir
"Potansiyeli olan gençlerin önünü açacak ve onları geliştirecek vizyoner bir iş adamı olmak" hayaliyle hayatını şekillendirmeye çalışan, tutkulu ve meraklı biri.

You may also like

Leave a reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir